BiLTeC

Bilişim Teknolojileri Topluluğu

Yazar: Anonim
Gönderen: Bahadır DAVUT
Tarih: 05:56 08-01-2005
Derece:
Yorumlar: (0)

Multi boot, hali hazırda kurulu Windows serisi işletim sisteminizi kaybetmeden, ikinci bir Windows işletim sistemi kurabilmenizi ve çalıştırabilmenizi sağlıyor. Bu özellik <b>sadece NT çekirdeğine sahip sürümler</b> için geçerlidir: <strong>Windows NT 4.0, 2000</strong> ve <strong>XP</strong>. Elbette bu işlemlerin bir takım zorlukları, kuralları ve ipuçları var.

İlk aşamada, <a href="http://www.microsoft.com/">Microsoft</a>’ un sitesine göz attığımızda, “en son sürüm en son kurulmalı” ifadesi ile karşılaşıyoruz.

Yani kurulumda takip edilecek sıra: Win 9x -> Win NT 4.0 -> Win 2000 -> Win XP şeklinde olmalıdır. Bunun sebebi “en son çıkan işletim sisteminin bir önce ki sürümleri boot etme yeteneğine sahip olması” veya tersi ifadeyle “eski sürümleri yeni olanları boot edemez” şeklinde açıklanabilir. Örneğin sistemde kurulu bir Win 9x sürümü ile beraber ikinci bir sistem kurmak istiyorsak, C sürücüsüne Win 9x’ i, ardından Win NT sürümlerinden birini kurmanız gerekiyor.

Fakat bu aşamada dikkat edilmesi gereken hususlar söz konusu. Bu senaryoda C sürücüsü FAT veya FAT 32 formatlanmalı, ikinci sistemin kurulacağı sürücü ise işletim sisteminin sürümüne uygun fortmatlanması gerekiyor. Bu işlemler için öncelikli olarak sabit diskinizi bölümlemelisiniz (<strong>partition (bölüm) belirleme</strong>: konuyla ilgili bilgileri dergilerden veya internet üzerinden edinebilir veya üçüncü parti programlar kullanabilirsiniz. Örneğin: Partition Magic).<p>Toparlayacak olursak: </p>
<ol> <li>Sabit diskimizi birden fazla bölümlere ayırmalıyız. Çünkü aynı bölüm üzerine kurulan işletim sistemleri, “program files” gibi ortak olan alanlar sebebiyle problem çıkartabiliyorlar. </li><li>Ayırdığımız bölümleri uygun şekilde formatlamalıyız (biçimlendirme).</li><li>Kurulum sırasına dikkat edeceğiz<b>. İşletim sistemleri kendi boot özelliklerini suya sabuna dokunmadan otomatik olarak düzenleyeceklerdir.</b>Sıra dışı kurulumlar için yazının devamını okuyun. :) </li> </ol>

<p>Konuyla ilgili tablolarda ne demek istediğimiz daha kolay anlaşılacaktır.</p>

<center><table cellSpacing="1" border="1"><tr><td vAlign="center" bgColor="#000000"> </td><td vAlign="center" align="middle" bgColor="#000000"><strong><font color="#ffffff">Win 9x ve ME</font></strong></td><td vAlign="center" align="middle" bgColor="#000000"><strong><font color="#ffffff">WinNT 4.0 (Service Pack 4)</font></strong></td><td vAlign="center" align="middle" bgColor="#000000"><strong><font color="#ffffff">Win 2000</font></strong></td><td vAlign="center" align="middle" bgColor="#000000"><strong><font color="#ffffff">Win XP</font></strong></td></tr><tr><td vAlign="center"><strong>Format desteği</strong></td><td vAlign="center" align="middle">FAT ve FAT32</td><td vAlign="center" align="middle">FAT ve NTFS</td><td vAlign="center" align="middle">FAT, FAT32, NTFS</td><td vAlign="center" align="middle">FAT, FAT32, NTFS</td></tr><tr><td vAlign="center"><strong>Boot desteği</strong></td><td vAlign="center" align="middle">Sadece kendisi</td><td vAlign="center" align="middle">Kendisi, Win9x</td><td vAlign="center" align="middle">Kendisi, Win NT 4.0, Win9x</td><td vAlign="center" align="middle">Hepsi</td></tr></table></center>

<p>Win 95 sürümlerinden sadece Windows 95 OSR2 sürümü Fat32 desteği sunmaktadır.</p>

<center><table cellSpacing="1" border="1"><tr><td align="middle" bgColor="#000000"><strong><font color="#ffffff"> </font></strong></td><td vAlign="top" align="middle" bgColor="#000000"><p style="TEXT-ALIGN: center" align="center"><strong><font color="#ffffff">Hacim</font></strong></td><td vAlign="top" align="middle" bgColor="#000000"><p style="TEXT-ALIGN: center" align="center"><strong><font color="#ffffff">Domain desteği</font></strong></td><td vAlign="top" align="middle" bgColor="#000000"><p style="TEXT-ALIGN: center" align="center"><strong><font color="#ffffff">Maksimum dosya boyutu</font></strong></td><td vAlign="top" align="middle" bgColor="#000000"><strong><font color="#ffffff">Ek</font></strong></td></tr><tr><td vAlign="center" align="middle" width="53"><strong>FAT</strong></td><td vAlign="center" align="middle" width="180"><p align="center">4 GB</td><td vAlign="center" width="72"><p align="center">Yok</td><td vAlign="center" align="middle" width="144"><p align="center">2 GB</td><td vAlign="center" width="204"><p align="left">Floppy disketlerde kullanılabilir</td></tr><tr><td vAlign="center" align="middle" width="53"><strong>FAT32</strong></td><td vAlign="center" align="middle" width="180"><p align="center">512 MB - 2 TB</td><td vAlign="center" width="72"><p align="center">Yok</td><td vAlign="center" align="middle" width="144"><p align="center">4 GB</td><td vAlign="center" width="204"><p align="left">Windows 2000 maksimum 32 GB’lık FAT 32 bölümü formatlayabilir.</td></tr><tr><td vAlign="center" align="middle" width="53"><strong>NTFS</strong></td><td vAlign="center" align="middle" width="180">10 MB – 2 TB veya fazlası</td><td vAlign="center" width="72"><p align="center">Var</td><td vAlign="center" align="middle" width="144">Hacim boyu ile sınırlı</td><td vAlign="center" width="204">2 TB’dan yukarısının kullanılması tavsiye edilmez, disketlerde kullanılamaz</td></tr></table></center>

Bir boot konfigürasyonunda 1. sistem Win 9x olacaksa ve ardından Win NT 4.0 kurulacaksa, C veya bölümlemeye göre aktif olan sabit disk bölümü FAT (FAT16) formatında olmalıdır. Diğer NT sürümleri için FAT32 seçilebilir. Eğer 1. sistem Win NT 4.0 ise ve diğer NT sürümleri ile beraber boot edilecekse aktif bölüm FAT veya NTFS olabilir. Win 2000 ve XP kendi aralarında boot edilecekse, aktif bölüm FAT, FAT32 yada NTFS seçeneklerinden birisi olabilir.

NT Boot Loader

Yukarıda bahsettiğimiz boot senaryoları <strong>NT Boot Loader</strong> dediğimiz ufak bir programcık sayesinde gerçekleşiyor. Çalışma biçimini biraz inceleyelim:

Windows multi boot konfigürasyonu yapılmış bir bilgisayarda, Win 9x ve Win 2000’ i bir arada çalışıyor kabul edelim. Bu durumda C bölümümüzün altında 4 temel dosya ile karşılaşacağız: <strong>ntldr, ntdetect.com, boot.ini</strong> ve <strong>bootsect.dos</strong>. Sistem ilk açıldığında, BIOS genel denetiminin ardından, birincil IDE üzerinde bulunan, birincil sabit diskin aktif bölümü üzerinde yer alan, MBR (Master Boot Record- ilk 512 byte) alanına bakar. Burada hangi işletim sisteminin yükleneceği bilgisi mevcuttur. Bizim senaryomuzda bu alana ntldr dosyasının yüklenmesi gerektiği, Win 2000 kurulumu sırasında yazılmıştır. Ntldr, MBR’ den okunarak RAM’ a aktarılır ve işletilir. Sonuçta boot.ini içerisinde tanımlanmış işletim sistemlerinin listesi, menü şeklinde ekrana yazdırılır. Bizim seçimimize göre ntdetec.com ile NT sistem, bootsect.dos ile Win 9x veya DOS sistem boot edilebilir.

Bootsect.dos aslında Win 9x veya DOS kurulumu sırasında MBR’ ye yazılan 512 bytelık bilgiyi içermektedir. Bu dosyayı bir Win 9x sistemden kendimiz oluşturabiliriz. Boot.ini’ de aynı şekilde kendimizin oluşturabileceği bir dosyadır. Fakat ntldr ve ntdetect.com XP ve 2000 için ayrı boyutlarda olup, her iki işletim sisteminin kurulum CD’si içerisinde, I386 dizini altında bulunur.

Bir üst paragrafta bahsettiğimiz bilgiler bize Microsoft’un kurulum sırasını izlemek yerine biraz cambazlık yaparken yardımcı olacaklar.

* Win 9x’ i mantıksal bölümlere kurmayın.

Windows XP kurulumu üzerine Windows 2000

C aktif bölüm olsun ve NTFS olarak formatlandıktan sonra Win XP kuralım. Ardından D bölümüne Win 2000 kurulumunu gerçekleştireceğiz. Bunun için bilgisayarınızı, Win 2000 CD’ i ile veya Win 2000 başlangıç disketleriyle boot etmeniz gerekir. Başlangıç disketlerini Win 2000 CD’ i içerisinde bootdisk dizini altında bulabilirsiniz. Win 2000 kurulumunu gerçekleştirdikten sonra kendisini boot edebileceksiniz. Fakat XP’ yi boot etmeye kalkıştığınızda

<center><table cellSpacing="0" cellPadding="0" width="80%" border="0"><tr><td width="100%" bgColor="#0000ff"><strong><small><font face="Courier New" color="#ffffff">"Starting Windows... Windows 2000 could not start because the following file is missing or corrupt: WINDOWSSYSTEM32CONFIGSYSTEMd startup options for Windows 2000, press F8. <p>You can attempt to repair this file by starting Windows 2000 Setup using the original Setup floppy disk or CD-ROM. Select 'r' at the first screen to start repair."</font></small></strong></td></tr></table></center>

hata mesajı ile karşılaşacaksınız. Tahmin edersiniz ki Win 2000, Win XP’ yi boot edemiyor. Tekrar Win 2000 ile boot edip XP CD’sinden <strong>ntldr</strong> ve <strong>ntdetect.com</strong> dosyalarını C altına kopyaladıktan sonra XP’ yi başlatılabilir hale getirebilirsiniz.

<b>Windows 2000/XP üzerine Windows 98</b>

Diskimiz iki bölümlü, C FAT 32 formatlı ve Win 2000/XP kurulu olsun. D yine FAT 32 formatlı ve Windows 98 kurmak istiyor olalım. Bu durumda Win 98 açılış disketimiz ile Win 98 sistemimizi kurduktan sonra C bölümümüzün MBR kısmına Win 98 kendisini yazmış olacak ve bilgisayar açıldığı zaman direk olarak bu sistem boot edilecektir. Bilgisayarımızı Win 2000/XP CD’ sinden veya başlangıç disketlerinden boot edip Repair seçeneği ile boot konfigürasyonunu otomatik olarak düzeltebilirsiniz.

<b>Windows 2000/XP üzerine Win98 (C veya aktif bölüm NTFS formatlı)</b>

İşte işin en zor kısmına geldik. <b>Şimdiden söyleyeyim ben şahsen bu durumu deneyemedim, Win 98’ i ikinci sabit diskime kurup boot etmeye çalıştım fakat Win 98’ in ilk sabit disk üzerinde, ilk 1024 silindir içerisinde kurulu olması gerekmektedir. Microsoft bu konuda çalışma garantisi vermediği gibi herhangi bir destekte sunmuyor. </b>Benim durumumda olanlar, istediği işletim sistemini 3. parti bir boot programı ile (BootStar veya BootMagic gibi) başlatabilecekleri gibi BIOS’ları izin veriyorsa, hangi bölümden sistemi boot edeceklerini, biraz zahmetli bir şekilde, ayarlayabilirler.

Senaryoya dönecek olursak; C bölümümüz NTFS formatlı Win 2000/XP kurulu, D bölümümüz FAT 32 ve BIOS’ e göre Drive 0 olarak gördüğü ilk sabit diskin ilk 1024 silindiri içerisinde bulunmakta. Yine bilgisayarımızı Win 98 başlangıç disketi ile açtıktan sonra D bölümümüzü (D bölümü diye söyleyip duruyoruz ama bahsettiğimiz D, tek sabit disk olan bilgisayarlarda ikinci bölümü ifade ediyor; benim gibi iki sabit diskiniz varsa D, 2. diskin ilk bölümünü ifade eder.) fdisk ile aktif hale getirip kurulumumuza başlıyoruz. Kurulum sonrası D bölümümüzün MBR kısmını bootsect.dos olarak alacağız. Kurulum sonrası eğer bir değişiklik yapmadıysanız Win 98’ i açın. Aşağıdaki parametreleri notepad ile oluşturduktan sonra read.scr adı ve uzantısıyla kayıt edin.



<b>“*” </b>yazan kısma diskinizin numarasını yazacaksınız: 0 = A (floppy), 1=B (ikinci floppy), 2 = C (disk bölümü) şeklinde hexadecimal olarak numaralar devam etmektedir. Win 98 NTFS bölümü göremeyeceğinden C karşılığında 2 yazacaksınız.

MS-DOS penceresini açarak “debug < read.scr” komutunu tırnak işaretleri olmadan yazın ve enter tuşuna basın. C: altında bootsect.dos dosyasının yazılıp yazılmadığını kontrol edin. Bir hata ile karşılaşmadıysanız dosyayı notepad ile açın. İlk satırlarda MSWIN4.1 ifadesini, son satırlarda WINBOOT SYS ifadesini görebiliyor olmanız gerekir.

Bilgisayarımızı tekrar Win 98 başlangıç disketi ile açıp aktif bölümümüzü Win 2000/XP kurulu olan NTFS bölüm olarak atıyoruz. Bilgisayarımızı Win 2000/XP ile açtıktan sonra boot.ini dosyamızı açıp, [operating systems] başlığı altına şu satırı ilave ediyoruz:



veya



Bilgisayarınızı bir daha başlattığınızda menüde “Microsoft Windows 98” ibaresi ile karşılaşmanız ve boot edebiliyor olmanız gerekli.

“” arasına ne yazdığınızın bir önemi bulunmamakta. ”Win98”, “Microsoft 98SE” gibi istediğiniz bir ifadeyi yazabilirisiniz. Hatta bootsect.dos dosyasının adının da bir önemi yok. Örneğin adını boot.w98 şeklinde değiştiripboot.ini’ de bulunan satırı C:boot.w98=”Microsoft Windows 98” şeklinde
değiştirebilirisiniz.

Boot.ini dosyasının içeriği ve konfigürasyonları

Bakalım bu boot.ini içerisinde neler bulunuyor ve nasıl değiştirebiliriz. Hemen örneğimize göz atalım:



<strong>[bootloader]</strong> başlığı altında “<strong>timeout</strong>” ile karşılaşıyoruz. Karşısında yer alan parametre boot menüsünün kaç saniye ekranda kalacağını belirtir.

“default” ifadesi “timeout” ile belirttiğimiz süre sonunda bir seçim yapılmadıysa hangi işletim sisteminin varsayılan olarak yükleneceğini belirtir.

<strong>[operating systems]</strong> başlığında boot menüsünde sıralanacak işletim sistemleri yer alır.

Örneğimizde:
<strong>Multi(x):</strong> IDE kanallarını belirtir. Örneğin 0 primary, 1 secondary. SCSI disk varsa scsi(x) kullanılmalı.
<strong>Disk(x):</strong> IDE kanalında kaçıncı disk olduğunu belirtir. 0 master, 1 slave.
<strong>Partition(x):</strong> Disk üzerinde kaçıncı bölüm olduğunu belirtir.1’ den başlar.
<strong>“/”</strong> işaretinden sonra kullanılan parametrelerden, işimize yarayacak olan birkaç tanesinden bahsedelim (Win 2000/XP için geçerlidir).
<strong>/sos:</strong> Windows açılırken o sırada yüklenen sürücülerin adlarını yazar.
<strong>/basevideo:</strong> Windows’ u VGA modunda açmanızı sağlar.
<strong>/nodebug:</strong> Kernel için debug seçeneğini kapatır.
<strong>/debug:</strong> Kernel için debug aktif olur.
<strong>/maxmem=X:</strong> sistem belleğini MB cinsinden sınırlar.

Bu parametreleri boot.ini içerisinde aynı işletim sistemini farklı biçimlerde açmak için kullanabilirsiniz.

Örnekler:




Parametrelerin tamamını, RAID gibi durumlar için özel boot.ini örneklerini ve multi boot konfigürasyonlarını, burada bahsetmediğim bir çok bilgiyi<a href="http://www.microsoft.com/">Microsoft</a>’ un sitesinde bulabilirsiniz.

Windows boot loader ile ilgili bir diğer önemli nokta ise boot.ini dosyasında 10 işletim sistemini tanımlayabilir ve bunları boot edebilirsiniz. Bu özellik size, bilgisayarınızda 2 veya daha fazla Win XP veya 2000 sistemkurma imkanı tanır.

Domain server tanımı yapılacaksa her bir işletim sisteminin domaini farklı olmalıdır.

<strong>Linux'un boot.ini'ye Eklenmesi</strong>

Bu işlemin bootsect.dos ile ilgili işlemlerimizden bir farkı bulunmamakta. Bilgisayarımızı Linux altında açıp, komut satırında tırnak işaretleri olmadan “lilo -s /tmp/linux.bin” komutunu yazıyoruz. Oluşturduğumuz linux.bin dosyasını aktif bölüm içerisine atıp, boot.ini dosyasına şuna benzer bir satır ekliyoruz:



Bu işlemden sonra boot menüsünde Linux’ u görmeniz ve boot edebilmeniz gerekir. OS2, BeOS ve FreeBSD gibi sistemleri eklemek için internet üzerinde kaynaklara ulaşabilirsiniz.

<strong>Genel Boot Tamiri</strong>

Genel olarak bu konuda alınabilecek en sağlam önlem her bir işletim sistemine ait boot disklerini oluşturmaktır. Win 98, ME, XP, 2000 CD’ leri sistemi boot etme yeteneğine sahiptirler. Bir şekilde sisteminizi CD ile boot edemiyorsanız bu sistemlerin boot disklerini herhangi bir bilgisayarda oluşturabilir veya internetten edinebilirsiniz. Bu bahsettiklerimiz Linux gibi alternatif işletim sistemleri içinde geçerlidir.

Win XP veya 2000 sürümleri ile boot konfigürasyonunuzu tamir etmek oldukça kolaydır. Bilgisayarınızı yukarıda bahsettiğimiz şekilde boot disklerinden veya daha hızlı v güvenilir bir yöntem olarak kendi CD’ leri ile boot ettikten sonra Repair seçeneği ile boot konfigürasyonunuzu tamir edebilirsiniz.

Multi boot sistemlerde konfigürasyon otomatik düzenlenmektedir. Win 9x sisteminizin boot tamiri MBR ile alakalıdır. Bilgisayarınızı Win 9x altında oluşturacağınız bir başlangıç (boot disk) disketi ile açtıktan sonra komut satırında <strong>“fdisk /mbr”</strong> komutunu girerek MBR alanını tamir edebilirsiniz.